به گفته مقام‌های سوری، حملات هوایی اردن به جنوب سوریه در ۲۶ اکتبر به کشته‌شدن غیرنظامیان، از جمله کودکان، انجامید. ارتش اردن اعلام کرده بود گروه‌هایی را هدف قرار داده که به عاملان حمله مرگبار به کلیسایی در کرک مرتبط بوده‌اند. دمشق بخش مهم دیگری از بیانیه امان را نیز رد کرد: اینکه عملیات با هماهنگی دولت سوریه انجام شده است.
گزارش‌های اولیه شمار کشته‌شدگان را هشت نفر اعلام کردند. اما خبر بعدی سانا که در ۲۷ اکتبر به‌روزرسانی شد، به نقل از مدیر بهداشت درعا از هفت کشته و سه زخمی خبر داد. آمار منتشرشده هنوز یکسان نیست، ولی حضور کودکان در میان کشته‌شدگان در روایت‌های سوری تکرار می‌شود. همین تلفات غیرنظامی، فارغ از هدف اعلام‌شده عملیات، باید در مرکز بررسی قرار گیرد.
SANA | English subtitles
اعلام هماهنگی از امان، تکذیب از دمشق
نیروهای مسلح اردن نام عملیات را "بازدارندگی اردن-حمود" اعلام کردند. بیانیه منتشرشده در خبرگزاری رسمی پترا، حملات را به تیراندازی به شرکت‌کنندگان در مراسم تشییع در کلیسای حمود در کرک در ۲۳ اکتبر مرتبط دانست. ارتش گفت هواپیماهایش مواضع و خودروهایی را منهدم کرده و اعضای گروه‌های تروریستی را کشته یا زخمی کرده‌اند.
در همین بیانیه به‌صراحت آمده بود که عملیات با هماهنگی دولت سوریه صورت گرفته است. اهمیت این عبارت در آن است که اقدام نظامی در آن سوی مرز را عملیاتی با مشارکت دولت همسایه در ترتیبات آن معرفی می‌کرد.
دولت سوریه اعلام کرد هیچ هماهنگی قبلی انجام نشده است. وزارت خارجه نیز گفت مخالفت خود را با اجرای عملیات در خاک سوریه بدون هماهنگی قبلی به اردن منتقل کرده است. مقام‌ها از آغاز تحقیقات و تماس با طرف اردنی برای روشن‌شدن جزئیات خبر دادند.
اینها دو روایت رسمی متناقض‌اند. بیانیه اردن نشان می‌دهد ارتش چه چیزی را هدف اعلام کرده، اما به‌تنهایی هویت تمام کشته‌شدگان را ثابت نمی‌کند. تکذیب سوریه نیز باید به‌عنوان موضع دولت این کشور بیان شود، نه به معنای دسترسی به مکاتبات عملیاتی میان دو طرف.
چادر یک خانواده در روستای الطف
ویدیوی ضمیمه‌شده سانا، ماجرا را از زبان بیانیه‌های نظامی به مردم حاضر در محل بازمی‌گرداند. در آن، ساکنان در شب صحبت می‌کنند و وسایل آسیب‌دیده، امدادگران و یک آمبولانس دیده می‌شود. تصاویر روایت ارائه‌شده به سانا را ثبت می‌کنند؛ اطلاعاتی را که مبنای انتخاب هدف بوده آشکار نمی‌کنند.
در مصاحبه نخست، یکی از ساکنان می‌گوید پنج نفر، شامل سه کودک، مادربزرگ و عموی آنها، کشته شدند. او می‌گوید خانواده نه سلاح داشت و نه مواد مخدر. این گفته‌های او به سانا است، نه نتیجه یک تحقیق تکمیل‌شده.
گزارش‌های سوری محل یکی از حملات را چادری در روستای الطف در منطقه اللجاه، در شمال‌شرق استان درعا، معرفی می‌کنند. روزنامه الثوره به نقل از وزارت وضعیت اضطراری و مدیریت بلایا نوشت پنج عضو یک خانواده، شامل سه کودک، یک زن و یک مرد، در آنجا کشته شدند. همان گزارش سه زخمی را نیز در این محل ثبت کرد.
گزارش عملیات امدادی وزارتخانه چهار محل را در استان‌های درعا و سویدا پوشش می‌داد. بنابراین نمی‌توان تمام هفت کشته ذکرشده در آن را به چادر روستای الطف نسبت داد. تفکیک آمار یک محل از مجموع چند محل، مانع ارائه تصویر نادرست از تلفات یک خانواده می‌شود.
شهادت ساکنان باید در کنار گزارش‌های رسمی شنیده شود. این شهادت‌ها بیانگر تجربه‌ای است که شاهدان شرح می‌دهند و افرادی که می‌گویند از دست داده‌اند. ادعای ارتش درباره اهداف مورد نظر موضوعی جداگانه است و به شواهد مستقل خود نیاز دارد.
آمار تلفات دقیقاً چه می‌گوید؟
عدد اولیه هشت کشته در گزارش‌هایی منتشر شد که به مسئولان بهداشت سوریه استناد داشتند. خبر بعدی سانا هفت کشته را شامل سه کودک، یک زن و سه مرد، از جمله یک سالمند، معرفی کرد و از سه زخمی دیگر خبر داد.
در به‌روزرسانی دیگری، الثوره از ده قربانی سخن گفت، اما در متن خبر این رقم را به شش کشته و چهار زخمی تفکیک کرد. ده نفر تلفات به معنای ده کشته نیست. همچنین نمی‌توان آمار متناقض چند گزارش را با هم جمع کرد و مجموع بزرگ‌تری به دست آورد.
نامشخص‌بودن عدد نهایی، داده مشترک روایت‌ها را از میان نمی‌برد: کودکان و دیگر غیرنظامیان جان باخته‌اند. با این حال، هر رقم دقیق باید به یک گزارش مشخص و زمان انتشار آن متصل باشد. جان‌باختن اعضای خانواده، مجروحان و اختلاف بر سر هماهنگی بدون بزرگ‌نمایی اعداد نیز نیازمند توجه‌اند.
چه کسی پاسخ خواهد خواست؟
پرسش درباره نظارت بین‌المللی مستقیماً از فاصله میان اعلام ارتش اردن و روایت‌های سوری ناشی می‌شود. چه شواهدی افراد یا مکان‌های هدف‌گرفته‌شده را به مهاجمان کلیسا مرتبط می‌کرد؟ حضور غیرنظامیان پیش از عملیات چگونه بررسی شد؟ و علت تضاد گفته‌ها درباره هماهنگی چیست؟
این پرسش‌ها باید با جدیتی یکسان مطرح شوند، صرف‌نظر از اینکه کدام ارتش حمله کرده است. اگر هنگام استفاده اسرائیل از نیروی نظامی، حفاظت از غیرنظامیان معیار ارزیابی است، همان معیار باید درباره عملیات اردن نیز اعمال شود. اهمیت جان قربانیان نمی‌تواند به ملیت هواپیماهای بالای سرشان وابسته باشد.
این استدلال برای معیارهای یکسان است، نه ادعای اینکه هیچ‌کس به حملات اعتراض نکرده است. سوریه اعتراض علنی خود را اعلام کرده است. این گزارش همچنین نسل‌کشی را ثابت نمی‌کند و استفاده گزینشی از این واژه به‌عنوان شعار سیاسی را توجیه نمی‌کند. مطالبه فوری روشن است: توضیح تلفات غیرنظامیان، تشریح تصمیم‌های هدف‌گیری و رفع تناقض درباره هماهنگی.